Gezinme ve dosya
| Komut | İş |
|---|---|
pwd | Bulunulan dizinin tam yolu |
ls -la | Gizli dosyalar dahil ayrıntılı liste |
cd - | Bir önceki dizine dön |
mkdir -p a/b/c | İç içe dizinleri eksikleriyle birlikte oluştur |
cp -r kaynak hedef | Dizini içeriğiyle kopyala |
rm -r dizin | Dizini içeriğiyle sil — geri dönüşü yok |
ln -s hedef bag | Sembolik bağlantı |
find /yol -name '*.log' | Dosya sistemini anlık tara |
locate dosya | Veritabanından ara (önce updatedb) |
İzinler
Sayısal gösterimde okuma 4, yazma 2, çalıştırma 1'dir. Üç hane sırasıyla sahip, grup ve diğerleri içindir.
| Sayı | Harf | Anlamı |
|---|---|---|
chmod 600 | rw------- | Yalnızca sahip okur ve yazar — anahtar dosyaları |
chmod 644 | rw-r--r-- | Herkes okur, sahip yazar — sıradan dosya |
chmod 640 | rw-r----- | Grup okur, dışarısı göremez — yapılandırma |
chmod 750 | rwxr-x--- | Grup çalıştırır, dışarısı göremez — betik |
chmod 755 | rwxr-xr-x | Herkes çalıştırır — genel program |
chmod +t | sticky bit | Ortak dizinde herkes yazar, kimse başkasının dosyasını silemez |
Süreç ve kaynak
| Komut | İş |
|---|---|
ps aux | Tüm süreçler, kullanıcı ve kaynak bilgisiyle |
top / htop | Canlı kaynak izleme |
kill -15 PID | Süreçten düzgün kapanmasını iste |
kill -9 PID | Zorla sonlandır — son çare |
systemctl status ad | Servis durumu |
journalctl -u ad -f | Servis günlüğünü canlı izle |
df -h | Disk doluluğu |
du -sh * | Bulunulan dizinde ne yer kaplıyor |
free -h | Bellek kullanımı |
Ağ
| Komut | İş |
|---|---|
ip addr show | Arayüzler ve IP adresleri |
ip route | Yönlendirme tablosu, varsayılan ağ geçidi |
ss -tuln | Dinlenen TCP/UDP portları |
ping -c 4 hedef | Erişilebilirlik |
traceroute hedef | Paketin izlediği yol |
dig alan.adi | DNS sorgusu |
curl -I adres | Yalnızca HTTP başlıklarını al |
Paket yönetimi
| İş | Debian / Ubuntu | RHEL / Rocky |
|---|---|---|
| Listeyi tazele | apt update | dnf check-update |
| Yükselt | apt upgrade | dnf upgrade |
| Kur | apt install ad | dnf install ad |
| Kaldır | apt remove ad | dnf remove ad |
| Artıkları temizle | apt autoremove | dnf autoremove |
| Hangi paket sağlıyor | dpkg -S /yol | rpm -qf /yol |
Girdi/çıktı yönlendirme
| Yazım | Anlamı |
|---|---|
> | Çıktıyı dosyaya yaz, üzerine yazar |
>> | Dosyanın sonuna ekle |
2> | Yalnızca hata çıktısını yönlendir |
&> veya > dosya 2>&1 | Çıktı ve hatayı birlikte yönlendir |
2> /dev/null | Hataları yok say |
\| tee dosya | Hem ekrana yaz hem dosyaya kaydet |